|
نقش آسیبپذیری اجتماعی در تبیین الگوهای باروری: مطالعه موردی شهر مشهد سال 1402
|
وجیهه شایسته شیران1    ، علی پژوهان*2 ، احسان موسی فرخانی3 ، سید رضا معینی4 |
1- دانشجوی دکتری جمعیت شناسی، علوم اجتماعی ، علوم اجتماعی و ارتباطات ، ازاد واحد تهران مرکزی، تهران، ایران،
2- استادیار، علوم اجتماعی ، علوم اجتماعی و ارتباطات ، ازاد واحد تهران مرکزی، تهران، ایران ، Pezhhan_ali@yahoo.com
3- استادیار، اپیدمیولوژی ، بهداشت ، علوم پزشکی مشهد ، مشهد ، ایران،
4- دانشیار ، علوم اجتماعی ، علوم اجتماعی و ارتباطات ، ازاد واحد تهران مرکزی، تهران، ایران، |
|
|
چکیده: (350 مشاهده) |
سابقه و هدف: باروری یکی از شاخصهای کلیدی جمعیتی است که تحت تأثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی قرار دارد. طی دهههای اخیر، ایران و بهویژه شهر مشهد با تغییرات قابل توجهی در سطح باروری روبهرو بودهاند که نابرابریهای فضایی و اجتماعی نقش مهمی در آن دارند. این پژوهش با هدف بررسی رابطه میان شاخصهای آسیبپذیری اجتماعی و باروری در مناطق شهری مشهد انجام شد.
مواد و روشها: این مطالعه بهصورت ترکیبی (کیفی–کمی) انجام شد. در بخش کیفی، با بهرهگیری از روش دلفی و نظر ۲۷ کارشناس، ۱3 متغیر در شش بعد آسیبپذیری اجتماعی شناسایی و با روش تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) وزندهی شد. در بخش کمی، دادهها از ۲۷۷ واحد خدماتی و سامانه سینا با پوشش بیش از 3/5 میلیون نفر گردآوری و با آمار توصیفی، آزمون همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و نرمالسازی Z-score در نرمافزار SPSS تحلیل گردید.
یافتهها: نتایج نشان داد ابعاد اقتصادی–اجتماعی و خانوادگی بیشترین اثر را بر باروری دارند. شاخص ترکیبی آسیبپذیری اجتماعی 16/4 درصد از واریانس نرخ باروری را تبیین کرد(F=23/20 df= 6/268 P P<0/001) نرخ باروری در مناطق کمبرخوردار بیشتر از مناطق مرکزی بود. ساختار خانواده (0/497=r) و وضعیت اجتماعی–اقتصادی (460/0=r) با باروری رابطه مثبت و زیرساختهای بهداشتی رابطه منفی داشتند (0/363=r).
نتیجه گیری: الگوهای باروری شهری در مشهد بهطور همزمان تحت تأثیر نابرابریهای اقتصادی، اجتماعی، خانوادگی و فضایی قرار دارند. بنابراین، سیاستهای جمعیتی و برنامهریزی شهری باید بر کاهش نابرابریها، بهبود عدالت فضایی و تقویت زیرساختهای اجتماعی و بهداشتی تمرکز کنند. این مطالعه تأکید میکند برای درک دقیق تغییرات باروری و طراحی سیاستهای مؤثر، لازم است رویکردی جامع و چندبعدی در نظر گرفته شود. |
|
| واژههای کلیدی: باروری، آسیبپذیری اجتماعی، سرمایه انسانی |
|
|
متن کامل [PDF 1619 kb]
(6 دریافت)
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
.jpg)
