fa تبیین عوامل مؤثر بر زورگویی سایبری در دانش‌آموزان دوره متوسطه در دوران پساکرونا: یک مرور نظام‌مند عمومى General مروری Review <span style="color:#000000;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:12px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri=""><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">چکیده</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.3pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri=""><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">سابقه و هدف : </span><span style="background:yellow"><span style="background-color:#ffffff;">زورگویی سایبری در میان نوجوانان دوره متوسطه، به‌ویژه در بستر تحولات اجتماعی و فرهنگی پس از کووید-</span></span></span></span></span><span lang="FA"><span style="background:yellow"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">۱۹</span></span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:yellow"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">، به یکی از چالش‌های مهم سلامت روان و نظام‌های آموزشی تبدیل شده است. هدف این مطالعه، تبیین عوامل مؤثر بر زورگویی سایبری در میان دانش‌آموزان دوره متوسطه در دوران پساکرونا است.</span></span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"></span></span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri=""><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">مواد و روش ها: این پژوهش مرور نظام‌مند با رویکرد تحلیلی است که بر اساس دستورالعمل</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;"> PRISMA 2020 </span></span></span><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">انجام شد. جست‌وجوی نظام‌مند در پایگاه‌های داده داخلی و بین‌المللی در بازه </span><span style="background:yellow"><span style="background-color:#ffffff;">زمانی2019 تا</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span></span></span></span><span lang="FA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">20</span><span style="background:yellow"><span style="background-color:#ffffff;">26</span></span></span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">صورت گرفت. پس از غربالگری و ارزیابی کیفیت مطالعات، </span></span></span></span><span lang="FA"><span style="background:yellow"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">16</span></span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;"> مطالعه مرتبط برای تحلیل نهایی انتخاب شد. داده‌ها در </span><span style="background:yellow"><span style="background-color:#ffffff;">چهار حوزه کلیدی شامل متغیرهای فردی، خانوادگی، فرهنگی-اجتماعی و فناورانه دسته‌بندی و تحلیل شدند</span></span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:yellow"><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">.</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.3pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri=""><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">یافته ها: یافته‌ها نشان دادند که زورگویی سایبری پدیده‌ای چندعاملی است که تحت تأثیر عواملی مانند جنسیت، اختلالات عصبی‌رشدی، کیفیت حمایت خانوادگی، اقلیم مدرسه، ارزش‌های فرهنگی و ویژگی‌های محیط دیجیتال شکل می‌گیرد. همچنین سواد رسانه‌ای، سواد اخلاقی دیجیتال و تاب‌آوری روانی به‌عنوان عوامل محافظتی در کاهش این رفتار نقش دارند. در مقابل، ناشناس‌بودن در فضای مجازی و استفاده نامناسب از فناوری، خطر بروز زورگویی سایبری را افزایش می‌دهد</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">.</span></span></span><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"></span></span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri=""><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">نتیجه‌گیری: این مرور بر ضرورت اتخاذ رویکردهای چندسطحی و سیاست‌محور در پیشگیری از زورگویی سایبری تأکید دارد. تقویت سواد رسانه‌ای و اخلاقی، آموزش مهارت‌های اجتماعی-هیجانی، ارتقای تاب‌آوری دیجیتال و مداخلات خانواده‌محور از مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی هستند. همچنین، انجام پژوهش‌های طولی و بومی‌سازی ابزارهای سنجش برای درک عمیق‌تر این پدیده ضروری است</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">.</span></span></span><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"></span></span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri=""><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><span style="letter-spacing:-.3pt"><span style="background-color:#ffffff;">کلمات کلیدی :</span><span style="background:yellow"><span style="background-color:#ffffff;">زورگویی</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> سایبری، نوجوانان، فضای مجازی، پساکرونا</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="letter-spacing:-.3pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="background-color:#ffffff;">&nbsp;</span></span></span></span></span> <span style="line-height:2;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span calibri=""><span new="" roman="" times=""><span style="letter-spacing:-.3pt">Abstract</span></span></span><br> <br> <span calibri=""><span new="" roman="" times=""><span style="letter-spacing:-.3pt">Background and Objective: Cyberbullying among secondary school adolescents, particularly in the context of social and cultural transformations following the COVID-19 pandemic, has become a significant challenge for mental health systems and educational settings. The aim of this study was to identify and synthesize the factors influencing cyberbullying among secondary school students in the post-pandemic era.</span></span></span><br> <span calibri=""><span new="" roman="" times=""><span style="letter-spacing:-.3pt">Methods: This study is a systematic review with an analytical approach conducted in accordance with the PRISMA 2020 guidelines. A comprehensive systematic search was performed in both national and international databases between 2019 and 2026. After screening and quality assessment of the studies, 16 relevant articles were included in the final analysis. Data were categorized and analyzed into four main domains, including individual, family, socio-cultural, and technological factors.</span></span></span><br> <span calibri=""><span new="" roman="" times=""><span style="letter-spacing:-.3pt">Results: Findings indicated that cyberbullying is a multifactorial phenomenon influenced by variables such as gender, neurodevelopmental disorders, quality of family support, school climate, cultural values, and characteristics of the digital environment. In addition, media literacy, digital ethical literacy, and psychological resilience were identified as protective factors in reducing cyberbullying behaviors. Conversely, anonymity in cyberspace and inappropriate use of technology were found to increase the risk of cyberbullying.</span></span></span><br> <span calibri=""><span new="" roman="" times=""><span style="letter-spacing:-.3pt">Conclusion: This review highlights the need for multi-level and policy-oriented approaches to prevent cyberbullying. Strengthening media and digital ethical literacy, promoting social-emotional skills, enhancing digital resilience, and implementing family-based interventions are among the key recommended strategies. Furthermore, longitudinal studies and the localization of measurement tools are essential for a deeper understanding of this phenomenon.</span></span><span dir="RTL" lang="FA"><span new="" roman="" times=""><span style="letter-spacing:-.3pt"></span></span></span></span><br> <span calibri=""><span new="" roman="" times=""><span style="letter-spacing:-.3pt"></span></span></span><br> <span calibri=""><span new="" roman="" times=""><span style="letter-spacing:-.3pt">Keywords: Cyberbullying, Adolescents, Online environment, Post-COVID-19 era</span></span></span><br> &nbsp;</span></span></span> کلمات کلیدی: زورگویی سایبری, نوجوانان, فضای مجازی, پساکرونا Keywords:Cyberbullying, Adolescents, Online environment, Post-COVID-19 era 0 0 http://jhrd.trjums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-143-2&slc_lang=fa&sid=1 hadi pordel هادی پردل H.PORDEL2@YAHOO.COM 4051635201 0009-0002-2031-9142 Yes Shahed University دانشگاه شاهد saeed pourabdol سعید پور عبدل s.pourabdol@urmia.ac.ir 4051635201 0000-0002-8874-9926 No urmia University دانشگاه ارومیه maryam hejazipour مریم حجازی پور MHEJAZIPOUR2@GMAI.COM 3962619895 0009-0009-7564-2247 No Qom University of Technology دانشگاه صنعتی قم