Iranian journal of Health Research and Development

fa بررسی تأثیر مداخله آموزشی بر میزان فعالیت بدنی و کنترل اضافه وزن دانش آموزان دبیرستانی براساس الگوی اعتقاد بهداشتی:یک کارآزمایی شاهد دار تصادفی Investigating the Impact of an Educational Intervention on Physical Activity and Overweight Control Among High School Students Based on the Health Belief Model(HBM):A Randomized Controlled Trial تخصصي Special پژوهشي Original مقدمه: کم‌تحرکی و اضافه‌وزن نه تنها بر رشد نوجوانان، بلکه بر سلامت آن‌ها در آینده نیز تأثیر می‌گذارد. مدل اعتقاد بهداشتی (HBM) یکی از اولین نظریه‌هایی است که به‌طور خاص برای رفتارهای مرتبط با سلامت ایجاد شده است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر مدل HBM بر میزان فعالیت بدنی و اضافه‌وزن دانش‌آموزان پسر دبیرستانی، انجام شد. روش ها: این مطالعه یک کارآزمایی کنترل‌شده تصادفی است که در سال 1400 در شهرستان تایباد انجام شد. 160 دانش‌آموزان پسر دبیرستانی به دو گروه آزمون و کنترل تقسیم شدند. پرسشنامه‌های دموگرافیک، مدل اعتقاد بهداشتی و فعالیت بدنی در سه مرحله قبل، حین و دو ماه پس از مداخله تکمیل شد. روایی پرسشنامه محقق ساخته با مشارکت 5 متخصص 0.79 و ضریب آلفای کرونباخ آن 0.89 تعیین شد. چهار جلسه آموزشی جهت گروه مداخله برگزار شد. داده‌ها با استفاده از SPSS V.26 <a>و آزمون آنالیز کواریانس تحلیل شد</a> یافته ها: نتایج نشان داد که بعد از مداخله، نمره آگاهی، حساسیت و شدت درک‌شده در گروه آزمون به‌طور معنی‌داری بیشتر از گروه کنترل بود. همچنین، نمره موانع درک‌شده کمتر و نمره <a>راهنما برای عمل</a> ، خودکارآمدی و رفتار بیشتر از گروه کنترل بود. نمره فعالیت بدنی و میانگین BMI نیز در گروه آزمون به‌طور معنی‌داری بهبود یافت(05/0P≤). .نتیجه گیری: <a>نتایج نشان داد که مداخله مبتنی بر </a>HBM به طور مؤثری فعالیت بدنی را افزایش داده و اضافه‌وزن را در دانش‌آموزان دبیرستانی کاهش می دهد. نتایج نشان می‌دهد که استفاده از HBM در برنامه‌های آموزشی می‌تواند به عنوان یک روش مؤثر برای ارتقاء سلامت دانش‌آموزان و پیشگیری از مشکلات مرتبط با کم‌تحرکی و اضافه‌وزن مورد استفاده قرار گیرد.   <div>Background: Physical inactivity and overweight not only affect the growth of adolescents but also their future health. The Health Belief Model (HBM) is one of the first theories specifically developed for health-related behaviors. This study aimed to investigate the effect of an educational intervention based on the HBM on physical activity and overweight among high school boys. Methods: This randomized controlled trial was conducted in 2021 in Taybad. A total of 160 high school boys were divided into test and control groups. Demographic, HBM, and physical activity questionnaires were completed at three stages: before, during, and two months after the intervention. The validity of the researcher-made questionnaire was confirmed by 5 experts with a score of 0.79, and its reliability was determined with a Cronbach's alpha of 0.89. Four educational sessions were held for the intervention group. Data were analyzed using SPSS V.26 and covariance analysis. Findings: The results showed that after the intervention, the scores of awareness, perceived sensitivity, and perceived severity in the test group were significantly higher than in the control group. Additionally, perceived barriers were lower, and the scores of cues to action, self-efficacy, and behavior were higher in the test group. Physical activity scores and mean BMI also significantly improved in the test group (P≤0.05) Conclusions:   This study demonstrated that an educational intervention based on the HBM can effectively increase physical activity and reduce overweight among high school boys. By increasing awareness, perceived sensitivity and severity, self-efficacy, and reducing barriers, students were able to adopt healthier behaviors. These findings suggest that using HBM in educational programs can be an effective method for promoting student health and preventing issues related to physical inactivity and overweight.  </div> الگوی اعتقاد بهداشتی, HBM, دانش آموزان, مداخله آموزشی, اضافه وزن Health Belief Model, HBM, students, educational intervention, overweight 46 57 http://jhrd.trjums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-46-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Akhondzadeh علی آخوند زاده akhondzadehba2@mums.ac.ir 0740032232 10031947532846001380 No مرکز بهداشت شهرستان تایباد Mohammad Matlabi محمد مطلبی matlabi1344@gmail.com 0779472594 10031947532846001381 No دانشیار آموزش بهداشت و ارتقا سلامت، گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشکده بهداشت Fateme Mohammadzade فاطمه محمدزاده fmhz.uni@gmail.com 10031947532846001382 10031947532846001382 No استادیار آمار زیستی،گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گناباد Ali Soufi علی صوفی soofi.dhm@gmail.com 6529698264 10031947532846001383 Yes کارشناس ارشد اپیدمیولوژی، مرکز بهداشت شهرستان تایباد