fa تاثیر فعالیت ورزشی بر نشانگرهای متابولیسم استخوانی: یک مرور سیستماتیک و فراتحلیل تخصصي Special مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><span style="color:black">سابقه و هدف:</span></span> <span lang="AR-SA">سیستم اسکلتی، یک بافت متابولیکی پویا و فعال است که به طور مداوم در فرآیندی پیچیده به نام بازسازی درگیر است که در میان راهکارهای غیردارویی برای حفظ و بهبود سلامت استخوان، فعالیت ورزشی جایگاه ویژه‌ای دارد. با این حال تأثیر فعالیت‌های ورزشی بر نشانگرهای متابولیسم استخوانی هنوز متناقض است. هدف این مطالعه مروری نظام‌مند و فراتحلیل برای تعیین تأثیر فعالیت ورزشی بر سطوح نشانگرهای تشکیل استخوان، به طور خاص استئوکلسین و آلکالین فسفاتاز ویژه استخوان است.</span><span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.2pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">مواد</span></span></span> <span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">و</span></span></span> <span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">روش‌ها</span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">:</span></span></span><span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt"> مقالات منتشر شده تا یکم ژوئن 2025 از پایگاههای اطلاعاتی </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">Scopus</span></span></span><span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">Science Direct</span></span></span><span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">PubMed</span></span></span><span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">Web of Science</span></span></span><span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt"> ‌‌برای مقالات انگلیسی و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">SID</span></span></span><span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">Magiran</span></span></span><span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt"> برای مقالات فارسی جستجو و وارد فراتحلیل شدند. مدل‌های اثرات ثابت و تصادفی برای فراتحلیل اندازه اثر مربوط به استئوکلسین و آلکالین فسفاتاز ویژه استخوان به کمک نرم افزار </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">CMA2</span></span></span><span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt"> انجام شد.</span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><span style="color:black">یافته<span style="letter-spacing:-.2pt">‌</span>ها</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">:</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">نتایج فراتحلیل نشان داد که سطوح آلکالین فسفاتاز ویژه استخوان درنتیجه‌ی فعالیت ورزشی افزایش نشان داد (33/0&nbsp; </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">ES=</span></span><span lang="FA"><span style="color:black">،455/0 تا 207/0:</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">95درصد</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">CI=&nbsp; </span></span><span lang="FA"><span style="color:black">، 001/0</span></span><i><span dir="LTR"><span style="color:black">P</span></span></i><span dir="LTR"><span style="color:black">= </span></span><span lang="FA"><span style="color:black">). همچنین نتایج نشان دهنده افزایش معنادار سطوح استئوکلسین درنتیجه ی فعالیت ورزشی بود (56/0&nbsp; </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">ES=</span></span><span lang="FA"><span style="color:black">،74/0 تا 37/0 :95درصد</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">CI= </span></span><span lang="FA"><span style="color:black">، 001/0</span></span><i><span dir="LTR"><span style="color:black">P</span></span></i><span dir="LTR"><span style="color:black">= </span></span><span lang="FA"><span style="color:black">).</span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.1pt">نتیجه گیری:</span></span></span> <span lang="FA">انجام فعالیت ورزشی منجر به افزایش نشانگرهای تشکیل استخوان، استئوکلسین و آلکالین فسفاتاز ویژه استخوان می‌شود. این یافته‌ها، نقش فعالیت ورزشی را به‌عنوان رویکردی غیر‌دارویی برای پیشگیری از کاهش توده استخوانی برجسته می‌کند.</span></span></span><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span dir="LTR"><span style="font-family:IRNazanin"></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span style="letter-spacing:-.2pt">Background:</span> The skeletal system is a dynamic and active metabolic tissue that is constantly involved in a complex process called regeneration. Among non-pharmacological solutions for maintaining and improving bone health, exercise has a special place. However, the effect of exercise on markers of bone metabolism is still controversial. Therefore, the aim of this systematic review and meta-analysis was to determine the effect of exercise on the levels of markers of bone formation, specifically osteocalcin and bone-specific alkaline phosphatase.<br> methods: Articles published in Persian and English without a time limit until June 1, 2025, were searched and entered into the meta-analysis from the databases Scopus, Science Direct, PubMed, and Web of Science for English articles, and the SID and Magiran for Persian articles. Fixed and random effects models were used to meta-analyze the average effect size (difference in mean with 95% confidence interval) in the study on osteocalcin and bone-specific alkaline phosphatase using CMA2 software.<br> Results: The results of the meta-analysis showed that bone-specific alkaline phosphatase levels increased as a result of exercise (ES=0.33, 95% CI=0.455 to 0.207, <i>P</i>=0.001). The results also showed a significant increase in osteocalcin levels as a result of exercise (ES=0.56, 95% CI=0.74 to 0.37, <i>P</i>=0.001).<br> <span style="vertical-align:top">Conclusion: Exercise effectively increases bone formation markers, osteocalcin and bone-specific alkaline phosphatase. These findings highlight the role of exercise as a non-pharmacological approach to preventing bone loss.</span></span></span></span></div> فعالیت ورزشی, متابولیسم استخوانی, استئوکلسین, آلکالین فسفاتاز ویژه استخوان Exercise, bone metabolism, osteocalcin, bone-specific alkaline phosphatase. 55 70 http://jhrd.trjums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-165-1&slc_lang=fa&sid=1 yazgaldi nazari یازگلدی نظری y.nazari53@gmail.com 2032310171 0009-0003-1563-0611 Yes golestan university استادیارگروه علوم ورزشی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران.